Mahigit dalawang dekada na mula nang ipagbawal sa buong mundo ang leaded gasoline. Sa teorya, dapat ay bumaba na nang malaki ang antas ng tingga sa hangin na nilalanghap natin araw-araw. Ngunit ipinapakita ng datos na hindi ganito ang nangyayari sa Metro Manila.
Ang Pag-aaral
Sinuri ng isang grupo ng mga mananaliksik mula sa Department of Physics ng Ateneo de Manila University at Manila Observatory ang mga sample ng aerosol na nakolekta noong 2018 at 2019. Gamit ang lead isotope fingerprinting, isang metodo na nagpapakita kung saan nagmula ang partikular na anyo ng tingga sa isang sample, natukoy nila kung anong mga proseso ang pinagmumulan ng polusyon sa tingga sa kabisera.
Ang resulta: hindi na leaded gasoline ang pangunahing dahilan, ngunit may mga bagong pinagmulan na kasinganib din. Tinatayang 45 hanggang 62 porsyento ng atmospheric lead sa Metro Manila ay nagmumula sa mga gawaing industriyal tulad ng e-waste recycling at metal smelting. Karagdagan pang 30 hanggang 45 porsyento naman ang mula sa paggamit ng fossil fuel, kabilang ang diesel at mga natitirang bakas mula sa unleaded gasoline.
Ayon kay Dr. Maria Obiminda L. Cambaliza, physics professor sa Ateneo de Manila University at co-author ng pag-aaral, mananatiling kapaki-pakinabang ang kanilang natuklasan kahit ilang taon na ang lumipas mula nang kolektahin ang datos, dahil mahalaga ang patuloy na pagsubaybay sa atmospheric lead para hindi mabalewala ang mga nakamit na benepisyo mula sa pagbabawal sa leaded gasoline.
Bakit Mahalaga ang Isotope Fingerprinting
Ang teknolohiyang ginamit sa pag-aaral ay hindi lamang nagpapakita kung magkano ang tingga sa hangin. Ipinapakita rin nito kung saan ito nagmula, batay sa natatanging “kemikal na lagda” ng bawat pinagmulan. Ito ang dahilan kung bakit napag-alaman ng mga mananaliksik na hindi na leaded gasoline ang pangunahing salarin, kundi ang kumbinasyon ng modernong industriyal na proseso at patuloy na paggamit ng fossil fuel.
Mahalaga ito dahil sa larangan ng environmental science, hindi sapat ang malaman lamang na may polusyon. Kailangang matukoy ang eksaktong pinagmulan nito upang magkaroon ng epektibong regulasyon at solusyon.
Ano ang Ibig Sabihin Nito sa Ordinaryong Pilipino
Ang lead exposure, kahit sa mababang antas, ay may kinalaman sa neurological damage, lalo na sa mga bata. Ito ang dahilan kung bakit ipinagbawal ang leaded gasoline noong una. Ngunit ipinapakita ng pag-aaral na ang panganib ay hindi lubusang nawala, kundi nagbago lamang ng anyo.
Sa ilalim ng Philippine Clean Air Act (RA 8749), may tungkulin ang pamahalaan na magpatupad ng mga pamantayan laban sa polusyon. Ngunit ipinapakita ng datos mula sa DENR-EMB Region VII noong 2024, kung saan 277 sa 918 na na-monitor na establisimyento ang nabigyan ng Notices of Violation, na may agwat sa pagitan ng batas at ng aktwal na pagpapatupad nito.
Ang Transboundary na Dimensyon
Hindi lang lokal na polusyon ang problema. Ngayong Setyembre 2026, apektado muli ang Pilipinas ng haze mula sa mga wildfire sa Sumatra at Borneo. Mula Enero hanggang Hulyo 2026, mahigit 202,000 ektarya na ang nasunog sa Indonesia, at lumala pa ito noong Agosto dahil sa mataas na temperatura, tagtuyot, at El Niño conditions.
Tinatawag itong transboundary haze, polusyong dinadala ng hangin lampas sa hangganan ng bansang pinagmulan nito. Ipinapakita nito na kahit anong sistema ng monitoring ang meron ang isang bansa, hindi ito sapat kung hindi rin kasabay na isinasaalang-alang ang mga panlabas na pinagmulan ng polusyon.
Ang Puwang sa Pagitan ng Datos at Aksyon
Ang agham ay malinaw dito. May mga instrumento tayo para sukatin ang polusyon, matukoy ang pinagmulan nito, at masundan kung nagbabago ba ang antas nito sa paglipas ng panahon. Ang hamon ay wala sa kakulangan ng datos kundi sa kung paano ito ginagamit.
Kailangang tanungin: sapat ba ang saklaw ng monitoring lampas sa mga pag-aaral na tulad nito? Mabisa ba ang mga parusang ipinapataw sa mga lumalabag? At nagbabago ba talaga ang kanilang mga gawi pagkatapos ma-flag?
Habang patuloy ang pananaliksik sa lead pollution at iba pang anyo ng air quality monitoring sa bansa, ang tunay na sukatan ng tagumpay ay hindi lamang ang pagkakaroon ng datos, kundi kung paano ito isinasalin sa aksyon na aktwal na nagpoprotekta sa kalusugan ng publiko.
